Atatürk Kronolojisi
1881 Atatürk'ün Selânik'te doğumu.
1886 Atatürk'ün ilk öğrenimine başlaması (Kısa bir süre mahalle mektebine
devam etmiş, daha sonra çağdaş eğitim yapan Şemsi Efendi Okulu'na geçerek
ilkokulu burada bitirmiştir.)
1888 Atatürk'ün babası Ali Rıza Efendi'nin ölümü.
1893 Atatürk'ün Selânik Askerî Rüştiyesi'ne girişi (Atatürk kısa bir süre
Selânik Mülkiye Rüştiyesi'ne gitmişse de öğrenimine daha sonra Askerî
Rüştiye'de devam etmiş ve okulu 1896 yılında bitirmiştir. Bu okulda
matematik öğretmeni. Mustafa Efendi, genç öğrencisi Mustafa'nın adının
sonuna "Kemal" ismini ilâve etmiştir.) Atatürk'ün Manastır Askerî İdadisi'ne
girişi ( 1899 yılında bitirmiştir) Atatürk'ün Manastır Askerî İdadisi'ni
bitirerek İstanbul'da Harp Okulu'nun piyade sınıfına yazılışı, Atatürk'ün
teğmen rütbesiyle Harp Okulu'nu bitirişi ve öğrenimine Harp Akademisi'nde
devam etmesi.
1903 Atatürk'ün üsteğmen oluşu.
11 Ocak 1905 Atatürk'ün Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle Harp Akademisi'nden mezun oluşu.
5 Şubat 1905 Atatürk'ün -kurmaylık stajı için- Şam'da 5. Ordu emrine atanması.
10 Şubat 1905 Atatürk'ün Şam'a gitmek üzere İstanbul'dan hareketi.
Ekim 1906 Atatürk'ün Şam'da bazı arkadaşları ile gizli olarak "Vatan ve Hürriyet
Cemiyeti"ni kuruşu.
20 Haziran 1907 Atatürk'ün kolağası (kıdemli yüzbaşı) oluşu.
13 Ekim 1907 Atatürk'ün Şam'dan, merkezi Manastır' da bulunan 3. Ordu Karargâhı'na
atanması (Bu karargâhın Selânik'teki şubesinde çalıştırılmıştır. )
23 Şubat 1908 Atatürk'ün General Litzmann'dan çevirdiği "Takımın Muharebe Talimi" adlı
-askerî eğitimle ilgili- kitabın Selânik'te yayımlanması.
22 Haziran 1908 Atatürk'e, 3. Ordu Kararğâhı'ndaki görevinin yanısıra Üsküp-Selânik
arasındaki demiryolu müfettişliği görevinin de verilmesi.
23 Temmuz 1908 İkinci Meşrutiyet'in ilânı.
13 Ocak 1909 Atatürk'ün Üçüncü Ordu Selânik Redif Tümeni Kurmay Başkanlığı'na
getirilişi.
3 Nisan1909 İstanbul'da İkinci Meşrutiyet'e karşı -avcı taburlarının ayaklanmasıyla-
büyük isyan çıkması (31 Mart İsyanı)
15/16 Nisan 1909 Atatürk'ün Hareket Ordusuyla beraber -bu orduriun Kurmay Başkanı olarak-
Selânik'ten İstanbul'a hareketi.
19 Nisan 1909 Atatürk'ün Hareket Ordusu'yla beraber İstanbul'a gelişi.
16 Mayıs 1909 Atatürk'ün 31 Mart olayının bastırılmasından sonra tekrar Selânik'e
dönüşü.
30 Ağustos 1909 Atatürk'ün -kolağası rütbesiyle- Cumalı Karargâhı'ndaki askerî manevra'ya
katılışı.
8 Eylül 1909 Cumalı Karargâhı'ndaki askerî manevranın sona erişi ve Atatürk'ün
Cumalı'den ayrılışı.
22 Eylül1909 Selânik'te "İttihat ve Terakki Büyük Kongresi"nin toplanışı (Atatürk, bu
kongrede bir konuşma yaparak ordunun siyasetten çekilmesi gereğini
savunmuştur.)
5 Kasım 1909 Atatürk'ün -Selânik Redif Tümeni Kurmay Başkanlığından- tekrar Üçüncü
Ordu Karargâhı'na atanması.
1909 Atatürk'ün "Cumalı Ordugâhı" adlı kitabının Selânik'te yayımlanması (Bu
küçük kitap, 30 Ağustos-8 Eylül 1909 arasında Cumalı Kararaâhı'nda yapılan
askerî manevra esasında tutulan not ve krokilerden oluşmuştur.)
6 Eylül 1910 Atatürk'ün Ücüncü Ordu Subay Talimgâhı Komutanlığı'na atanması.
Eylül 1910 Atatürk'ün orduyu temsilen, Pikardi manevralarını izlemek amacıyla
Fransa'ya gönderilişi.
1 Kasım 1910 Atatürk'ün Ücüncü Ordu Subay Talimgâhı Komutanlığı'ndan tekrar Üçüncü
Ordu Karargâhı'na atanması.
15 Ocak 1911 Atatürk'ün, 5. Kolordu Karargâhı'nda, daha sonra yine Selânik'te bulunan
38. Piyade Alayı'nda görevlendirilmesi.
Mart 1911 Atatürk'ün Arnaveıtluk'ta çıkan isyanı bastırmak üzere düzenlenen
harekâtta Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'nın yanında görev alışı.
19 Nisan 1911 Atatürk'ün 5. Kolordu'nun Selânik-Kılkış arasında yaptığı manevralara
-kolağası rütbesiyle- katılması (Manevra 20 Nisan 1911 akşamı sona
ermiştir.)
14 Eylül 1911 Atatürk'ün, Selânik'te 38. Piyade Alay, Kumandanlığı'ndaki görevinden
alınarak İstanbul'da Genelkurmay I. Şube'de bir göreve atanması.
29 Eylül 1911 İtalyanların Trablusgarp'ta Osmanlı Devleti'ne harp ilânı
5 Ekim 1911 İtalyanların Trablusgarp'a saldırıya geçmesi Atatürk'ün, Trablusgarp'a
gönüllü gitmek üzere -Gâzeteci Mustafa Şerif kimliği ile- bir kısım
arkadaşlarıyla beraber İstanbul'dan ayrılışı (İskenderiye üzerinden
Trablusgarp'a geçmiştir.)
27 Kasım 1911 Atatürk'ün binbaşılığa terfi edişi
8 Aralık 1911 Atatürk ve arkadaşlarının Bingazi'ye gelişi (Atatürk, burada Tobruk
Bölgesi komutanı Ethem Paşa'nın Kurmay Başkanı olarak göreve başlamıştır.)
19 Aralık 1911 Atatürk'ün -Ethem Paşa'nın yerine- Tobruk Bölgesi Komutanlığı'na
getirilişi
30 Aralık 1911 Atatürk'ün Derne'ye gelişi ve Derne doğusundaki Şark Gönüllüleri
Komutanlığı' nı üzerine alışı.
l9-l l Atatürk'ün, "Tâbiye Tatbikat Seyahatı" adlı kitabının Selânik'te
yayımlanması (Bu küçük kitap, 5. Kolordu'nun 19-20 Nisan 1911 günleri
yaptığı ve Atatürk'ün de kolağası rütbesiyle katıldığı bir askeri tatbikatın
not ve krokilerinden oluşmuştur.)
12 Mart 19l2 Atatürk'ün Deme Komutanlığı'na atanması
1912 Karadağ'ın harp ilânı ile Balkan Harbi'nin başlaması
24 Ekim l912 Atatürk'ün Trablusgarp'tan İstanbul'a hareketi
25 Kasım 1912 Atatürk'ün Gelibolu'da bulunan Bahr-i , Sefîd (Akdeniz)
Boğazı Kuvay-ı Mürettebesi Komutanlığı Harekât Şubesi Müdürlüğü'ne atanması
1 Aralık 1912 Atatürk'ün İstanbul'dan Bolayır'a hareketi
1912 Atatürk'ün, General Litzmann'dan çevirdiği "Bölüğün Muharebe Talimi" adlı
-askerî eğitimle ilgili- kitabın İstanbul'da yayımlanması
27 Ekim 1913 Atatürk'ün Sofya Ataşemiliterliğine atanması
20 Kasım 1913 Atatürk'ün Sofya'ya gelişi.
11 Ocak 1914 Atatürk'e, Sofya Ataşemiliterliğine ilâveten Belgrat ve Çetine
Ataşemiliterliklerini de yürütme görevi verilmesi.
1 Mart 1914 Atatürk'ün yarbaylığa terfi edişi.
Mayıs 1914 Atatürk'ün, Nuri (Conker)'in "Zâbit ve Kumandan" adlı,konferanslardan
oluşan eseri üzerine, -onunla sohbet şeklinde "Zâbit ve Kumandanla Hasbihal"
adlı kitabını yazması (Bu kitap, bir süre gecikme ile 1918 Aralık ayında
İstanbul'da yayımlanmıştır.
1 Ağustos 1914 Almanya'nın Rusya'ya harp ilânı ile I. Dünya Savaşı'nın başlaması.
29 Ekim 1914 Osmanlı. Devleti'nin, I. Dünya Savaşı'na girişi.
20 Ocak 1915 Atatürk'ün, Tekirdağ'da teşkil edilecek 19. Tümen Komutanlığı'na
atanması.
2 Şubat 1915 Atatürk'ün Tekirdağ'a gelişi ve 19. Tüme- ni kurma çalışmalarına
başlaması.
25 Şubat 1915 Tekirdağ'daki 19. Tümen Komutanlığı'nın Maydos (Eceabat)'a nakli ve
Atatürk'ün 19. Tümen Komutanlığı üzerinde olmak üzere Maydos Bölgesi
Komutaııı olarak görevini sürdürmesi.
18 Mart 1915 Çanakkale Boğazı'nı geçmeye teşebbüs eden İngiliz donanmasının, ağır
zayiat vererek başan kazanamaması.
23 Mart 1915 Gelibolu'da 5. Ordu'nun kurulması kararı ve komutanlığına Alman Generali
Liman von Sanders'in atanması (26 Mart 1915 günü Gelibolu'ya gelmiştir.)
18 Nisan 1915 Atatürk'ün komutasındaki 19. Tümenin, 5. Ordu'nun genel ihtiyatını
oluşturmak üzere Bigalı'ye gönderilişi.
25 Nisan 1915 Çanakkale'de İngilizlerin Seddülbahir ve Arıbumu bölgesinde çıkarma
hareketine başlaması; Bigali'den gelen Atatürk komutasındaki 19. Tümen
kuvvetlerinin taarruzu ile geri çekilmeye mecbur edilişi (Düşman çıkarması
26 ve 27 Nisan günleri de devam etmiş; ancak Atatürk komutasındaki
askerlerimizin kahramanca savunması karşısında başarısız kalmıştır.)
1 Haziran 1915 Atatürk'ün albaylığa terfi edişi.
15 Temmuz 1915 Atatürk'e Harp Madalyası verilişi.
6 Ağustos 1915 Düşmanın Çanakkale'de takviyeli kuvvetlerle yeni bir taarruzu (Bu
taarruz, 7 Ağustos 1915 günü de devam etmiş, ancak Atatürk'ün aldığı
önlemler sayesinde gelişme imkânı bulamamıştır. )
Düşmanın akşam Anafartalar bölgesine asker çıkararak bu bölgeden de
ilerleme girişimi.
8 Ağustos 1915 Atatürk'ün -General Liman von Sanders' in emri ile- "Anafartalar Grubu
Komutanlığı"na getirilişi.
9 Ağustos 1915 Atatürk komutasındaki kuvvetlerin, Anafartalar bölgesinde İngilizlere
taarruzu; düşmanın tekrar çıkarma yaptığı kıyılara itilmesi.
10 Ağustos 1915 Atatürk komutasındaki kuvvetlerin, Conk· bayırı'nda İngilizlere taarruzu
ve düşmanın ilerlemesine imkân verilmemesi (Bugünkü muharebeler esnasında
Atatürk'ün kalbini hedef alan bir kurşun, göğüs cebindeki. saate çaıpıp geri
döndüğünden, kendisi mutlak bir ölümden kurtuldu.)
1 Eylül 1915 Atatürk'e, Anafartalar Grubu Komutanlığı'ndaki üstün başanlan sebebiyle
"Muharebe Gümüş Liyakat Madalyası" verilişi.
10 Aralık 1915 Atatürk'ün,"Anafartalar Grubu Komutanlığı"ndan istifası (Bu istifa,5.0rdu
Komutanı General Limon von Sanders tarafından kabul edilmemiş, kendisi
izinli olarak İstanbul'a dönmüştür.)
19/20 Aralık 1915 İngilizlerin gece Çanakkale'yi tâhliye etmeleri.
17 Ocak 1916 Atatürk'e,"Anafartalar Grubu Komutanlığı"ndaki üstün başarıları sebebiyle
"Muharebe Altın Liyakat Madalyası" verilişi.
27 Ocak 1916 Atatürk'ün, karargâhı Edirne'de bulunan 16. Kolordu Komutanlığı'na
atanması (Edirne'deki bu kolordu, Kafkas Cephesinin önem kazanması üzerine
bir süre sonra aynı adla Diyarbakır'a nakledilmiştir.)
11 Mart 1916 Atatürk'ün, Karargâhı Diyarbakır'a nakledilmesi kararlaştırılan 16.
Kolordu Komutanlığına atanması (Başkomutan Vekili Enver Paşa, bugün
Atatürk'e telgraf çekerek Kolordu Karargâhıyla Resülayn (Ceylanpınar)
üzerinden hemen Diyarbakır'a hareket etmesini istemiştir.)
12 Mart 1916 Atatürk'ün,-16. Kolordu'nurı Edirne'den Diyarbakır'a kaydırılması
üzerine- Edirne'den İstanbul'a hareketi.
16 Mart 1916 Atatürk'ün, Diyarbakır'daki görevine gitmek üzere İstanbul'dan ayrılışı.
26 Mart 1916 Atatürk'ün Diyarbakır'a gelerek 16. Kolordunun komutasını üzerine alması.
1 Nisan 1916 Atatürk'ün mirliva (tuğgeneral)'lığa terfi edişi.
Haziran 1916 16. Kolordu Karargâhı'nın Diyarbakır'dan Silvan'a nakledilmesi.
3 Ağustos 1916 Atatürk komutasındaki kuvvetlerin Bitlis ve Muş yönünde taarruza geçişi.
8 Ağustos 1916 Atatürk komutasındaki kuvvetlerin sabah Muş'u, akşam Bitlis'i düşman
işgalinden kurtarışı.
13 Aralık 1916 Atatürk'ün, -Ahmet İzzet Paşa'nın izinli olarak kısa bir süre İstanbul'a
gitmesi üzerine - vekâleten karargâhı Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu
Komutanlığı'na atanması.
16 Aralık 1916 Atatürk'ün, Silvan'dan hareketle Sekerat' ta 2. Ordu Karargâhı`na gelerek
Komutan Vekilliği görevini üzerine alışı.
3 Ocak 1917 Atatürk'ün, -Ahmet İzzet Paşa'nın izinden dönüşü üzerine- Sekerat'ta 2.
Ordu Komutan Vekilliği'nden aynlarak Silvan'a dönüşü.
14 Şubat 1917 Atatürk'ün Hicaz Kuvve-i Seferiyesi Komutanlığı'na atanması.
21 Şubat 1917 Atatürk'ün Şam'a gitmek üzere Diyarbakır'dan ayrılışı.
5 Mart l917 Atatürk'ün Şam'a gelişi ve Sina Cephesini teftişi.
5 Mart 19l7 Atatürk'ün Diyarbakır'daki 2. Ordu'ya vekâleten Komutan atanması.
11 Mart 1917 Atatürk'ün 2. Ordu Komutan Vekili olarak Şam'dan Diyarbakır'a donüşü
16 Mart 1917 Atatürk'ün 2. Orduya asaleten komutan atanması
14 Mayıs 1917 Atatürk'ün Muş'un ikici defa düşman işgalinden kurtarışı (Muş, 8 Ağustos
1916 da kurtarılmış ise de 25 Ağustos 1916 da tekrar Rusların eline
düşmüştü.)
5 Temmuz 1917 Atatürk'ün, General Falkenhein'in komutasındaki Yıldırım Orduları Grubu
Komutanlığı'na bağlı olarak Halep'te oluşturulması kararlagtırılan Yedinci
Ordu Komutanlığı'na atanması.
Temmuz 1917 Atatürk'ün Diyarbakır'dan İstanbul'a hareketi (7.0rdu Karargâhı'nı
oluşturmak üzere Başkomutan Vekili Enver Paşa tarafından İstanbul'a
çağrılmıştır.)
Temmuz 1917 Atatürk'ün Diyarbakır'dan İstanbul'a gelişi
15 Ağustos 1917 Atatürk'ün İstanbul'dan Halep'e hareketi (7.0rdu Karargâhı Halep'in
Aziziye mevkiinde idi.)
20 Eylül 1917 Atatürk'ün, Halep'ten -genel durum değerlendirmesi ve General Falkenhein
ile anlaşmazlığına dair- Sadrazam ve Dahiliye Nazırı Talât Paşa ile
Başkomutan Vekili ve Harbiye Nazırı Enver Paşa'ya raporu
Ekim Başı l917 Atatürk'ün, -Yıldırım Orduları Komutanı General Falkenhein'le anlaşmazlık
sonucu- Yedinci Ordu Komutanlığı'ndan istifa edişi
9 Ekim 1917 Atatürk'ün tekrar Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu Komutanlığı'na atanması
(Atatürk, bu atamayı kabul etmediğinden işlem yürürlülük kazanmamış, kendisi
2. Ordu Komutanı sıfatiyle izinli sayılarak Halep'ten İstanbul'a gelmiştir.)
Ekim Sonu 1917 Atatürk'ün, Halep'ten İstanbul'a dönüşü (9 ay kadar İstanbul'da
kalmıştır.)
7 Kasım 1917 Atatürk'ün, İstanbul'da Genel Karargâhta görevlendirilmesi
15 Aralık 1917 Atatürk'ün, Veliaht Vahdettin Efendi'nin maiyetinde Almanya'ya gitmek
üzere İstanbul'dan ayrılışı
4 Ocak l918 Atatürk'ün Almanya seyahatinden İstanbul'a dönüşü
13 Mayıs l9l8 Atatürk'ün, böbrek rahatsızlığı sebebiyle tedavi için İstanbul'dan
Viyana'ya hareketi (Viyana ve Karlsbat'ta 2,5 ay kadar tedavi görmüştür.)
4 Ağustos 19l8 Atatürk'ün Viyana'dan İstanbul'a dönüşü
7 Ağustos l918 Atatürk'ün, General Falkenhein'in yerine Yıldırım Orduları Grubu
Komutanlığı'na getirilmiş olan General Liman von Sanders'in emrindeki 7.
Ordu'ya tekrar komutan atanması
15 Ağustos l918 Atatürk'ün, ikinci defa atandığı 7. Ordu Komutanlığı görevine başlamak
üzere İstanbul'dan Halep'e gelişi (Halep'te bir gün kaldıktan sonra 7. Ordu
Karargâhı'nın bulunduğu Nablus'a gitmiştir. )
19 Eylül 1918 İngilizlerin Halep Cephesi'nde büyük kuvvetlerle taarruza başlaması (Bu
İngiliz taarruzu karşısında 8. Ordu Cephesi'nin yarılması üzerine 4 ve 7.
Ordular da çekilme mecburiyetinde kalmışlardı. Atatürk komutasındaki 7. Ordu
birlikleri düzenini ve savaş kudretini bozmadan Riyad'a, oradan da Halep'e
çekildi.)
26 Ekim l9l8 Atatürk komutasındaki 7. Ordu kuvvetlerinin tekrar taarruza geçen düşman
kuvvetlerini Halep'in kuzeyinde durdurması ve düşmanın bu hattı geçmesine
imkân verilmemesi
30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi'nin imzalanması
31 Ekim 1918 Atatürk'ün -7.0rdu Komutanlığı da üzerinde kalmak üzere- Yıldırım
Orduları Grubu Komutanlığı'na atanması ve Katma'dan Adana'ya gelerek General
Liman von Sanders'den komutanlık görevini devralması
7 Kasım 1918 Yıldırım Orduları Grubu ve 7.0rdu Komutanlıklarının kaldırılması ve
Atatürk'ün Ordu Kumandanı sıfatiyle Harbiye Nezareti emrine verilmesi
10 Kasım 1918 Atatürk'ün Adana'dan trenle İstanbul'a hareketi
13 Kasım 1918 Atatürk'ün, Adana'dan İstanbul'a gelişi
Aralık 1918: Atatürk'ün,-1914 yılı Mayısında yazdığı- "Zâbit ve Kumandan
İle Hasbihal" adlı kitabının İstanbul'da yayımlanması
30 Nisan 1919 Atatürk'ün 9.0rdu Kıtaatı Müfettişliği'ne atanması
16 Mayıs 1919 Atatürk'ün Anadolu'ya geçmek üzere Bandırma Vapuru i1e İstanbul'dan
ayrılısı
l9 Mayıs 19l9 Atatürk'ün sabah Samsun'a çıkışı.
22 Mayıs l919 Atatürk'ün Samsun'dan Sadarete raporu:".... Millet yekvücut olup
hakimiyet esasını, Türklük duygusunu hedef kabul etmiştir."
2l Haziran 1919 Atatürk'ün İstanbul'da bulunan bazı tanınmış kimselere Amasya'dan mektup
göndererek Millî Mücadele'ye davet etmesi:"Artık İstanbul Anadolu'ya hâkim
değil, tâbi olmak mecburiyetindedir." "Size teveccüh eden fedakârlık pek
büyüktür" "Millî gaye elde edilinceye kadar âcizleri Anadolu'dan ve milletin
sinesinden ayrılmayacağım ve bu noktada nihayete kadar bir millet ferdi gibi
çalışacağımı millete karşı mukaddesatım namına söz verdim ve hiç bir kuvvet
bu millî karara mâni olamayacaktır."
22 Haziran 1919 Atatürk'ün Amasya'dan Anadolu'da mülkî ve askerî makamlara genelgesi:
"Vatanın tamamiyeti, milletin bağımsızlığı tehlikededir. Milletin
bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır."
3 Temmuz 1919 Atatürk'ün Erzurum'a gelişi, halk ve asker tarafından sevgi
gösterileriyle karşılanışı.
8/9 Temmuz 1919 Atatürk'ün resmî vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifası.
9 Temmuz 1919 Atatürk'ün resmî vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifasını
ordu'ya, vilâyetlere ve millete duyurması: "... Bundan sonra mukaddes millî
gayemiz için her türlü fedakârlıklâ çalışmak üzere sine-i millette bir
ferd-i mücahit suretiyle bulunmakta olduğumu tamimen arz ve ilân eylerim.
14 Temmuz 1919 Atatürk'ün askerlikten istifası ve Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin
başına geçişinin Erzurum'da yayımlanan Albayrak Gazetesinde halka ilânı:
"... Mustafa Kemal Paşa Hazretlerinin istifanamesi bir azim ve iman
vesikasıdır. Millette, henüz eski kanın sönmemiş olduğunu gösterir muazzam
delildir. Anafartalar'da, millî şerefi, tarihin bugünkü nesilden beklemekte
olduğu mukaddes vazifeyi yükselten ve yücelten bu muhterem Kumandanı bugünde
Millî Mücadele'nin başında görmek mesut bir görüntüdür."
23 Temmuz 1919 Erzurum Kongresi'nin açılışı ve Atatürk'ün Kongre'ye Başkan seçilmesi
(Kongre 7 Ağustos 1919'da son bulmuştur.)
7 Ağustos 1919 Erzurum Kongresi'nin Heyet-i Temsiliye seçimini takiben Atatürk'ün kısa
bir konuşmasıyla son bulması: "Milletimizin kurtuluş ümidi ile çırpındığı en
heyecanlı bir zamanda fedakâr muhterem heyetiniz her türlü eziyetlere
katlanarak burada, Erzurum'da toplandı. Hassas ve necip bir ruh ve pek
sağlam bir iman ile vatan ve milletimizin kurtuluşuna ait esaslı kararlar
aldı. Bilhassa bütün cihana karşı milletimizin mevcudiyetini ve birliğini
gösterdi. Tarih bu kongremizi şüphesiz ender ve büyük bir eser olarak
kaydedecektir." Atâtürk'ün Heyet-i Temsiliye Reisliği'ne seçilmesi.
9 Ağustos 1919 Atatürk,ün, askerlik mesleğinden ihracına, haiz nlduğu nişanların
alınmasına ve fahrî yaverlik rütbesinin kaldırılmasına dair irade-i seniye
çıkması.
2 Eylül l919 Atatürk'ün Sivas'a gelişi, büyük tezahüratla karşılanması.
4 Eylül l9l9 Sivas Kongresi'nin açılışı ve Atatürk'ün Kongre'ye Başkan seçilmesi.
(Kongre 11 Eylül 1919'da son bulmuştur.)
11 Eylül 1919 Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin resmen kuruluşu.
7 Ekim 1919 Atatürk'ün -Heyet-i Temsiliye adına millete beyannamesi: "En ağır tarihî
şartlar altında bile millî vakarından ve herkesin hukukuna riayetteki
mazisinden gelen hasletlerinden zerre kadar ayrılmamış olan milletimizin
bundan sonra da aynı tarz ve harekette sabit kalacağından ve bu suretle bu
mübarek topraklara sahip olmaktaki liyakat-i medeniyesini bütün cihana
tasdik ettireceğinde şüphe yoktur."
20 Ekim 1919 Atatürk'ün, Rauf ve Bekir Sami Beylerle beraber Amasya'da İstanbul
Hükûmeti'nin Bahriye Nazırı Salih Paşa ile görüşmelere başlaması (Amasya
Mülâkatı).
7 Kasım 19l9 Atatürk'ün İstanbul'da toplanması kararlaştırılan Meclis-i Mebusan'a
Erzurum'dan milletvekili seçilmesi.
27 Aralık 1919 Atatürk'ün Ankara'ya gelişi ve büyük törenle karşılanması. (Atatürk şehre
girdikten sonra Vali odasında bir müddet istirahat ederek çay içmişler, daha
sonra Kolordu'yu ziyaretle buradan kendisine ve arkadaşlarına tahsis edilen
Ziraat Mektebi'ne gelmişlerdir.).Atatürk'ün bütün teşkilâta, Ankara'ya
geldiğini ve Heyet-i Temsiliye Merkezi'nin Ankara olduğunu bildiren
telgrafı.
12 Ocak 1920 İstanbul'da son "Osmanlı Meclis-i Mebusanı"nın açılması (İstanbul'un
işgali üzerine 18 Mart 1920 günü son toplantısını yaparak çalışmalarına ara
verme kararı almış, 11 Nisan 1920'de Padişah iradesi feshedilmiştir. )
28 Ocak 1920 Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nın gizli toplantısında Misak-ı Millî'nin
kabulü.
17 Şubat 1920 Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda Misak-ı Millî'nin yabancı parlamentolara ve
basına bildirilme kararı.
16 Mart 1920 İtilâf Devletleri tarafından İstanbul'un fiilen işgali.Atatürk'ün
İstanbul'un işgali nedeniyle millete beyannamesi: ".... Bugün, İstanbul'u
zorla işgal etmek suretiyle Osmanlı Devleti'nin yediyüz senelik hayat ve
hâkimiyetine son verildi. Yani bugün Türk milleti, medenî kabiliyetinin,
hayat ve istiklâl hakkının ve bütün istikbalinin müdafaasına davet edildi."
19 Mart 1920 Atatürk'ün Ankara'da bir Meclis toplanması yolunda acele seçim yapılması
için vilâyetlere, livalara ve kolordu komutanlarına genelgesi: "Ankara'da
fevkalâde yetkiye malik bir Meclis, millet işlerini yönetmek ve denetlemek
üzere toplanacaktır."
10 Nisan 1920 Şeyhülislâm Dürrizade Abdullah'ın Anadolu'daki millî kuvvetleri kâfir
ilân eden ve katlinin gerekli olacağını (!) bildiren fetvası.
16 Nisan 1920 Ankara Müftüsü Rıfat Efendi'nin, Şeyhülislâm Dürrizade Abdullah'ın
fetvasının dinen geçerli olamayacağını ilân eden fetvası.
23 Nisan 1920 Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılması.
24 Nisan 1920 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na seçilmesi ve
teşekkür konuşması: ". .. Gerek askerî gerekse siyasî hayatımın bütün dönem
ve safhalarını işgal eden mücadelelerimde daima hareket kuralım, millî
iradeye dayanarak milletin ve vatanın muhtaç olduğu gayelere yürümek
olmuştur."
11 Mayıs 1920 Atatürk'ün İstanbul'da Divan-ı Harp tarafından idama mahkûm edilmesi.
24 Mayıs 1920 Atatürk hakkında 11 Mayıs 1920 tarihli idam kararının Padişah tarafından
tasdiki.
8 Temmuz 1920 Atatürk'ün Meclis'te konuşması: "Efendiler; memleketimizin ellide biri
değil heyet-i umumiyesi tahrip edilse, heyet-i umumiyesi ateşler içinde
bırakılsa, biz bu toprakların üstünde bir tepeye çıkacağız ve oradan müdafaa
ile meşgul olacağız!"
10 Ağustos 1920 İstanbul Hükûmeti ile İtilâf Devletleri arasında "Sevr Antlaşması"nın
imzalanması.
2/3 Aralık 1920 Ermenilerle "Gümrü Antlaşması"nın imzalanması.
5 Aralık 1920 Atatürk'ün Bilecik'te Ahmet İzzet Paşa başkanlığındaki İstanbul Heyeti
ile görüşmesi (Bilecik mülâkatı)
10 Ocak 1921 Birinci İnönü Zaferi
ll Ocak 1921 Atatürk'ün I. İnönü Zaferi münasebetiyle Batı Cephesi Komutanı İsmet
(İnönü) Bey'e tebrik telgrafı: "... Bu muvaffakiyetin mukaddes
topraklarımızı düşman istilâsından kâmilen kurtaracak olan kesin zafere bir
hayırlı başlangıç olmasını Allah'tan diler ve bu tebrikâtın umum Batı Ordusu
er ve subaylarına iletilmesini rica ederim."
1 Nisan 1921 İkinci İnönü Zaferi.Atatürk'ün Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya cevap
telgrafı: ". Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin ters talihini de
yendiniz. İstilâ altındaki bedbaht topraklarımızla beraber bütün vatan,
bugün en uzak köşelerine kadar zaferinizi kutluyor.Düşmanın istilâ hırsı,
azim ve hamiyetinizin yalçın kayalarına başını çarparak hurdahaş oldu!"
10 Mayıs l921 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i
Hukuk Grubu" Başkanı oluşu.
16 Temmuz 1921 Atatürk'ün Ankara'da toplanan ve 21 Temmuz 1921'e kadar çalışmalarına
devam eden Maarif Kongresi'ni açış konuşması: ". . Çocuklarımız ve
gençlerimiz yetiştirilirken onlara bilhassa meycudiyeti ile, hakkı ile,
birliği ile çelişen bilûmum yabancı unsurlarla mücadele lüzumunu ve milli
düşünceleri tam bir imanla her mukabil fikre karşı şiddetle ve fedakârâne
müdafaa zarureti telkin edilmelidir."
18 Temmuz 1921 Atatürk'ün Ankara'dan, Karacahisar'daki Batı Cephesi Karargâhı'na
gelişi.Atatürk'ün Batı Cephesi Karargâhı'nda İsmet Paşa'ya direktifi:
"Orduyu; Eskişehir'in kuzey ve güneyinde topladıktan sonra, düşman ordusuyla
araya büyük bir mesafe koymak lâzımdır ki, ordunun tanzim, tensik ve
takviyesi mümkün olabilsin. Bunun için Sakarya doğusuna kadar çekilmek
caizdir."
5 Ağustos 1921 Atatürk'e geniş yetkiler ve üç ay süre ile Başkomutanlık tevcih eden
Kanunun kabulü. : Atatürk'ün Başkomutan oluşundan sonra Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde konuşması: "... Efendiler, zavallı milletimizi esir etmek
isteyen düşmanları, Allah'ın yardımıyıa behemehal mağlup edeceğimize dair
olan emniyet ve itimadım bir dakika olsun sarsılmamıştır. Bu dakikada bu
kesin inaneımı yüksek heyetinize karşı, bütün millete karşı ve bütün âleme
karşı ilân ederim."
23 Ağustos 1921 Yunan Ordusu'nun taarruzu ve Sakarya Meydan Muharebesi'nin başlaması (22
gün 22 gece devam etmiştir.)
26 Ağustos 1921 Başkomutan Atatürk'ün emri: "Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa
vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın
kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz.
13 Eylül 1921 Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçlanması ve düşmanın Sakarya nehrinin
doğusunda imha ile zaferin kazanılması.
19 Eylül 1921 Başkomutan Atatürk'ün "Sâkarya Muharebesi" hakkında Büyük Millet
Meclisi'nde konuşması: "Efendiler! Türkiye Büyük Millet Meclisi ordusunun
Sakarya'da kazanmış olduğu meydan muharebesi pek büyük bir meydan
muharebesidir.Harb tarihinde misli belki olmayan bir meydan muharebesidir."
Başkomutan Atatürk'e Büyük Millet Meclisi tarafından kanunla Müşir (Mareşal)
rütbesi ve "Gazi" unvanı verilişi.
13 Ekim 1921 Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti ile Kafkas Cumhuriyetleri
(Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan) arasında "Kars Antlaşması"nın
imzalanması.
20 Ekim 1921 Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti ile Fransa Hükûmeti. arasında
"Ankara Antlaşması"nın imzalanması.
31 Ekim 1921 "Atatürk'ün Başkomutanlık süresinin 5 Kasım 1921'den itibaren 3 ay daha
uzatılmasına dair Kanun'un Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulü."
14 Ocak 1922 Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın ölümü.
4 Şubat 1922 Atatürk'ün Başkomutanlık süresinin 5 Şubat 1922 tarihinden itibaren
ikinci defa üç ay uzatılmasına dair Kanun'un Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde kabulü..
1 Mart 1922 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisini açış konuşması: ". . Efendiler!
Büyük Millet Meclisi Hükûmeti Türkiye ve Türkiye halkının beka ve
istiklâlini temine çalışıyor. Çünkü Türkiye'nin asıl sahibi, meşru ve gerçek
sahibi olan Türkiye halkının kat'i arzu ve iradesi bu yoldadır."
6 Mayıs 1922 Atatürk'ün Başkomutanlık süresinin 5 Mayıs 1922 tarihinden itibaren
üçüncü defa üç ay uzatılması hakkında Kanun'un Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde kabulü.
26 Ağustos 1922 Büyük Taarruz'un, Kocatepe'den sabah saat 5.30'da topçularımızın ateşiyle
başlaması.
30 Ağustos 1922 Yunan ordusunun tamamen sarılması ve imha edilmesi suretiyle "Dumlupınar
(Başkomutan) Meydan Muharebesi"nin kazanılması.
1 Eylül 1922 Başkomutan Atatürk'ün orduya beyannamesi: ".... Bütün arkadaşlarımın
Anadolu'da daha başka meydan muharebeleri verileceğini gözönüne alarak
ilerlemesini ve herkesin fikrî güçlerini ve kahramanlık ve vatanseverlik
kaynaklarını yarışırcasına göstermeye devam etmesini isterim.
9 Eylül 1922 Başkomutan Atatürk'ün kuvvetlerimizin İzmir'e giriş haberi üzerine
ordulara mesajı: "İlk verdiğim Akdeniz hedefine varmakta orduların
gösterdiği gayret ve fedâkarlığı hürmet ve takdirle anarım."
10 Eylül 1922 Atatürk'ün Büyük Zaferi takiben İzmir'e gelişi.
4 Ekim 1922 Başkomutan Atatürk'ün 26 Ağustos Taarruzu, 30 Ağustos ve 9 Eylül
Zaferleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde uzun beyanatı: "... Bu
Anadolu Zaferi tarih arasında bir millet tarafından tamamen benimsenen bir
fikrin ne kadar kaadir ve ne zinde bir kuvvet olduğunun en güzel misali
olarak kalacaktır."
11 Ekim 1922 Mudanya Mütarekesi'nin imzalanması.
1 Kasım 1922 Hilâfet ve Saltanat'ın birbirinden ayrılarak Saltanat'ın kaldırılması
kararı.
29 Ocak 1923 Atatürk'ün İzmir'de Lâtife (Uşaklıgil) Hanım'la evlenişi (5 Ağustos
1925'de ayrılmıştir. )
1 Mart 1923 Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: " .. Misak-ı
Millî, vatanın haricî düşman karşısındaki vaziyet ve mevkiini tesbit eden
miıkaddes bir kural olduğu gibi 1 Kasım 1922 kararı da milletimiz için
dahilî ve daimî bir düşman olan ferdî saltanata ve onun temsil ettiği meşum
bir idare şekline tevcih edilmiş mukaddes bir silâhtır."
8 Nisan 1923 Atatürk'ün, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı olarak
milletvekili seçimi münasebetiyle millete, 9 umdeyi içine alan beyannamesi.
24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşması'nın imzalanması (Atatürk der ki: "Lozan Barış
Antlaşması'nın ihtiva ettiği esasları, diğer barış teklifleriyle daha fazla
mukayeseye mahal olmadığı fikrindeyim. Bu antlaşma, Türk milleti aleyhine,
asırlardan beri hazırlanmış ve Sevr Antlaşması'yla ikmal edildiği
zannedilmiş, büyük bir suikastin yıkılışını ifade eder bir vesikadır.
Osmanlı Devrine ait tarihte örneği bulunmayan bir siyasî zafer eseridir.")
Atatürk'ün, Lozan Antlaşması'nın imzalanması üzerine İsmet Paşa'ya tebrik
telgrafı: "Memlekete bir dizi faydalı hizmetlerden ibaret olan ömrünüzü bu
defa da tarihî bir muvaffakiyetle taçlandırdınız."
l3 Ağustos 1923 Atatürk'ün tekrar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na
seçilmesî.Atatürk'ün, İkinci Devre Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış
konuşması: "...Memleketimizi mâmur ve halkımızı mesut ve müreffeh edeceğiz.
Ümidimiz, azmimiz ve bilhassa milletimizin ve Meclis-i Alinizin göstereceği
vahdet ve tesanüt ilerleme ve uygarlık yolundaki çalışmamızda elbette
muvaffakiyetin kefili olacaktır.
11 Eylül 1923 "Halk Fırkası"nın kuruluşu ve Atatürk'ün Halk Fırkası Genel Başkanlığı'na
seçilmesi.
10 Ekim 1923 Ankara'nın başkent oluşu.
29 Ekim 1923 Cumhuriyetin ilânı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi.
30 Ekim 1923 Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kabinesi'nin İsmet Paşa tarafından kurulması.
21 Kasım 1923 Atatürk'e Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı ile yeşil-kırmızı şeritli
İstiklâl Madalyası verilmesi.
1 Mart 1924 Cumhurbaşkanı Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"İslâm dinini, asırlardan beri alışılageldiği veçhile bir siyaset vasıtası
mevkiinden uzaklaştırmak ve yüceltmek gerekli olduğu gerçeğini görüyoruz.
Mukaddes ve tanrısal inançlarımızı ve vicdanî değerlerimizi, karanlık ve
kararsız olan ve, her türlü menfaat ve ihtiraslara görünüş sahnesi olan
siyasiyattan ve siyasetin bütün kısımlarından bir an evvel ve katî şekilde
kurtarmak milietin dünyevî ve uhrevî saadetinin emrettiği bir zarurettir.
Ancak bu suretle İslâm dininin yüksekliği belirir."
3 Mart 1924 Tevhid-i Tedrisat (Öğretimin Birleştirilmesi) Kanunu'nun kabulü.
Hilâfetin kaldırılması.
30 Ağustos 1924 Atatürk'ün Dumlupınar'da "Meçhul Asker Abidesi"nin temelini atması ve
törende konuşması: " ... Hiç şüphe etmemelidir ki yeni Türk Devleti'nin,
genç Türk Cumhuriyeti'nin temeli burada sağlamlaştırıldı.Ebedî hayatı burada
taçlandırıldı. . . Bu âbide Türk vatanına göz dikeceklere, Türkün 30 Ağustos
günündeki ateşini, süngüsünü, hücumunu, kudret ve iradesindeki şiddeti
hatırlatacaktır."
1 Kasım 1924 Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"Hiç şüphe etmemelidir ki, Anadolu ortasında sür'atle meydana getirilecek
yeni ve mamur bir Ankara, asırlarca ihmal edilen Türk vatanı için
başlıbaşına bir medeniyet merkezi, Türk Devleti için pek mühim bir dayanak
olacaktır."
17 Kasım 1924 Terakkiperver Cıımhuriyet Fırkası'nın kuruluşu (2 Haziran 1925'de
Bakanlar Kurulu kararı ile feshedilmiştir.)
17 Şubat 1925 Âşar'ın kaldırılmasına dair Kanun'un kabulü.
5 Ağustos 1925 Atatürk'ün, Lâtife (Uşaklıgil) Hanım'dan ayrılışı.
23 Ağustos 1925 Atatürk'ün Kastamonu'ya gelişi.
27 Ağustos 1925 Atatürk'ün İnebolu'da elinde panama şapkası ile "ünlü şapka nutku"nu
söylemesi:". . Bunu açık söylemek isterim. Bu serpuşun ismine şapka denir.
İşte şapkamız"
1 Kasım 1925 Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
" Cumhuriyet devrinin kendi zihniyet ve ahlakiyle donanmış basınını yine
ancak Cumhuriyetin kendisi yetiştirir."
5 Kasım 1925 Ankara Hukuk Fakültesi'nin açılışı ve Atatürk'ün konusması: "
Cumhuriyetin güç ve dayanağı olacak bu büyük müessesenin açılışında
hissettiğim saadeti hiçbir teşebbüste duymadım ve bunu izhar ve ifade
etmekle memnunum."
25 Kasım 1925 Şapkâ giyilmesi hakkında Kanun'un kabulü.
30 Kasım 1925 Tekke ve za'viyeler ile türbelerin kapatılmasına ve türbedarlıklar ile
bir takım ünvanların kaldırılmasına dair Kanun'un kabulü.
26 Aralık 1925 Milletlerarası saat ve takvim hakkındaki Kanunların kabulü.
17 Şubat 1916 Türk Medenî Kanun'un kabulü.
22 Nisan 1926 Borçlar Kanunu'nun kabulü.
29 Mayıs 1926 Türk Ticaret Kanunu'nun kabulü.
14 Haziran 1926 Atatürk'e İzmir'de hazırlanan suikast girişiminin meydana çıkarılması.
18 Haziran 1926 Atatürk'ün İzmir suikast girişimi hakkında Anadolu Ajansına demeci: ". .
Alçak teşebbüs benim şahsımdan ziyade mukaddes Cumhuriyetimize ve onun
istinat ettiği yüksek prensiplerimize müteveccih bulunduğuna şüphe yoktur..
Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır, fakat Türkiye
Cumhuriyeti ilelebet pâyidar kalacaktır."
1 Kasım 1926 Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: ".... Bu
büyük millet, arzu ve istidadının yöneldiği istikametleri görmeye çalışan ve
görebilen evlâdını daima takdir ve himaye etmiştir."
30 Haziran 1927 Atatürk'ün askerlikten emekliye ayrılışı.
1 Temmuz 1927 Atatürk'ün, Kurtuluş'tan sonra İstanbul'a ilk gelişi ve coşkun şekilde
karşılanışı.
15 Ekim 1927 Cumhuriyet Halk Partisi "II. Büyük Kongresi"nin Ankara'da toplanması ve
Atatürk'ün 36 saat 33 dakika süren Büyük Nutku'nu okumaya başlaması:
20 Ekim 1927 Atatürk'ün Parti Kongresi'nde okuduğu Büyük Nutku'nu bitirişi: ". . Bugün
ulaştığımız netice, asırlardan beri çekilen millî felâketlerin doğurduğu
uyanıklığın ve bu aziz vatanın her köşesini sulayan kanların karşılığıdır.
Bu neticeyi. Türk gençliğine emanet ediyorum. Ey Türk gençliği! Birinci
vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa
etmektir. . . Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asîl kanda mevcuttur!"
1 Kasım 1927 Atatürk'ün ikinci defa Cumhurbaşkanlığına seçilmesi. Cumhurbaşkanı
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde açış konuşması: "...Büyük Millet
Meclisi, Türk milletinin asırlar süren arayışlarının özü ve onun bizzat
kendisini idare etmek şuurunun canlı timsalidir. Türk milleti, mukadderatını
Büyük Millet Meclisi'nin kifayetli ve vatanperver eline bıraktığı günden
itibaren karanlıkları sıyırıp kaldırmış ve ümitleri boğan felâketlerden
milletin gözlerini kamaştıran güneşler ve zaferler çıkarmıştır."
10 Nisan 1928 Lâikliğe giden önemli Anayasa değişikliklerinin yapılması (Bu
değişikliklerle, Anayasanın ikinci maddesindeki "Türkiye Devleti'nin dini,
din-i İslâmdır" fıkrası ile 26. maddede mevcut "ahkâm-ı şeriye'nin Türkiye
Büyük Millet Meclisi tarafından yürütüleceğini" belirten cümle kaldırılmış,
ayrıca milletvekillerinin ve Cumhurbaşkanının yaptıkları yeminler de
değiştirilerek namus üzerine ant içilmesi şekli kabul edilmiştir.)
20 Mayıs 1928 Milletlerarası rakamların kabulüne dair Kanun.
10 Ağustos 1928 Atatürk'ün, İstanbul Sarayburnu Parkında yeni harfler hakkında konuşması:
"..Bizim ahenktar, zengin dilimiz yeni Türk harfleriyle kendini
gösterecektir. Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve içinde
bulundurarak, anlaşılmayan ve anlayamadığımız işaretlerden kendimizi
kurtarmak, bunu anlamak mecburiyetindesiniz."
1 Kasım 1928 Yeni Türk harflerinin kabul ve tatbiki hakkında Kanun'un kabulü.
1 Kasım 1928 Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"Büyük Millet Meclisi'nin kararıyla Türk harflerinin katiyet ve kanuniyet
kazanması, bu memleketin yükselme mücadelesinde başlı başına bir geçit
olacaktır."
8 Kasım 1928 Atatürk'ün Millet Mektepleri'nin Genel Başkanlığı'nı ve
Başöğretmenliği'ni kabul etmeleri.
1 Ocak 1929 Yeni harfleri ve bu harflerle yazıyı halka öğretmek üzere "Millet
Mektepleri"nin açılması.
1 Kasım 1929 Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
". . Meclisimizin en büyük eseri olan Türk harfleri, memleketin umumî
hayatına tamamen tatbik olunmuştur. İIk müşkülat, milletin. ülkü kuvveti ve
uygarlığa olan sevgisi sayesinde kolaylıkla yenilmiştir."
3 Nisan 1930 Türk kadınlarına seçme ve seçilme hakkı tanıyan yeni Belediye Kanunu'nun
kabulü.
11 Ağustos 1930 Atatürk'ün yeni bir parti kurulması isteği hakkında Fethi (Okyar) Bey'in
mektubuna cevabı: "Görüyorum ki lâik cumhuriyet esasında beraberiz. Zaten
benim siyasî hayatta bir taraflı olarak daima aradığım ve arayacağım temel
budur. Binaenaleyh Büyük Meclis'te aynı temele istinat eden yeni bir
partinin fâaliyete geçerek millet işlerini serbest tartışmasını,
Cumhuriyetin esaslarından sayarım."
12 Ağustos 1920 Fethi (Okyar) başkanlığında "Serbest Cumhuriyet Fırkası"nın kuruluşu
(Parti, 17 Kasım 1930'da kendisini feshetmiştir.)
1 Kasım 1930 Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
".... Geçen senenin önemli olaylarından biri de Sivas'a demiryolunun
ulaşmasıdır. Bu kadar müşkülât içinde vatanı bir misli daha genişletmeye ve
kuvvetlendirmeye medar olan bu eserin gelecek Türk milleti tarafından
şükranla yâdolunacağına eminim. "
28 Aralık 1930 Kubilây'ın şehit düşmesi nedeniyle Atatürk'ün, orduya başsağlığı mektubu:
".... Büyük ordunun kahraman genç subayı ve Cumhuriyetin mefkûreci öğretmen
heyetinin kıymetli uzvu Kubilây'ın temiz kanı ile Cumhuriyet hayatiyetini
tazelemiş ve kuvvetlendirmiş olacaktır."
12 Nisan 1931 Atatürk'ün direktifiyle "Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti"nin kuruluşu (Daha
sonra "Türk Tarih Kurumu" adını almıştır.)
4 Mayıs 1931 Atatürk'ün üçüncü defa Cumhurbaşkanlığına seçilmesi.
10 Mayıs 1931 Cumhuriyet Halk Partisi Üçüncü Büyük Kongresi'nin toplanışı ve Atatürk'ün
konuşması: "... Millet için ve milletçe yapılan işlerin hâtırası her türlü
hâtıraların üstünde tutulmazsa millî tarih kavramının kıymetini takdir etmek
mümkün olamaz."
1 Kasım 193l Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: ". .
Türkiye'nin güvenliğini gaye tutan, hiçbir milletin aleyhinde olmayan bir
barış istikameti, bizim daima kuralımız olacaktır."
19 Şubat l932 Halkevlerinin açılması.
12 Temmuz 1932 Atatürk'ün direktifiyle "Türk Dili Tetkik Cemiyeti"nin kuruluşu (Daha
sonra "Türk Dil Kurumu" adını almıştır.)
1 Kasım 1932 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: "... Millî
kültürün her çığırda açılarak yükselmesini Türkiye Cumhuriyeti'nin temel
dileği olarak temin edeceğiz." 31 Mayıs 1933
İstanbul Darülfünunu'nun kapatılmasına Millî Eğitim Bakanlığı'nca yeni
bir üniversite kurulmasına dair Kanun'un kabulü (Bu kanunla İstanbul
darülfünunu kapatılmış,18 Kasım 1933 günü İstanbul Üniversitesi öğretime
açılmıştır.)
29 Ekim 1933 Atatürk'ün, Cumhuriyetin 10. Yıldönümü nedeniyle Türk milletine ünlü
söylevi: ". . Az zamanda çok ve büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü,
temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye
Cumhuriyeti'dir. ... Asla şüphem yoktur ki Türklüğün unutulmuş büyük medenî
vasfı ve büyük medenî kabiliyeti bundan sonraki inkişafiyle âtinin yüksek
medeniyet ufkunda yeni bir güneş gibi doğacaktır... "
1 Kasım 1933 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: ".... Geçen on
sene, gelecek devirler için bir başlangıçtan başka bir şey değildir. Bununla
beraber, eski devirlerin tarihi karşısında, Cumhuriyetin bu on senesi, eşi
görülmeyen bir diriliş ve göz kamaştırıcı bir ileri atılış âbidesidir."
20 Kasım 1933 Atatürk'ün İstanbul Üniversitesi'nin öğretime açılması münasebetiyle
kendisine çekilen saygı ve bağlılık telgrafına cevabı: "İstanbul
Üniversitesi'nin açılmasından çok sevinç duydum. Bu yüksek ilim ocağında
kıymetli profesörlerin elinde Türk çocuğunun müstesna zekâ ve eşsiz
kabiliyetinin çok büyük inkişaflara mazhar olacağından eminim.
9 Şubat 1934 Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında "Balkan Antantı"nın
imzalanması.
21 Haziran 1934 Soyadı Kanunu'nun kabulü.
1 Kasım l934 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: ". . Güzel
sanatların hepsinde, ulus gençliğinin ne türlü ilerletilmesini istediğinizi
bilirim. Bu yapılmaktadır. Ancak, bunda en çabuk, en önde götürülmesi
gerekli olan Türk musikisidir. Bir ulusun yeni değişikliğinde ölçü, musikide
değişikliği alabilmesi, kavrayabilmesidir."
24 Kasım 1934 Kendisine "Atatürk" soyadı verildiğine dair Kanun'un Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde kabulü.
26 Kasım 1934 Efendi, Bey, Paşa, Hazretleri v.b. lâkap ve unvanların kaldırıldığına
dair Kanun'un kabulü.
3 Aralık 1934 Bazı kisvelerin giyilemeyeceğine dair Kanun'un kabulü (Bu kanunla din
adamlarının hangi din ve mezhebe mensup olurlarsa olsunlar mabet ve âyinler
haricinde ruhanî kisve taşımaları yasaklanmıştır.)
5 Aralık 1934 Türk kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanıyan Anayasâ
değişikliği.
1 Mart 1935 Atatürk'ün dördüncü defa Cumhurbaşkanı seçilmesi.
9 Mayıs 1935 Cumhuriyet Halk Partisi IV. Büyük Kurultayı'nın Ankara'da Atatürk'ün
konuşmasıyla açılışı: "Uçurum kenarında yıkık bir ülke.. türlü düşmanlarla
kanlı boğuşmalar.. yıllarca süren savaş... ondan sonra, içerde ve dışarda
saygı ile tanınan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları başarmak
için arasız, devrimler... İşte Türk genel devrimi'nin bir kısa ifadesi"
(Kurultay 16 Mayıs 1935 de kapanmıştır.)
1 Kasım 1935 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: " .. Olaylar
Türk milletine iki önemli kuralı yeniden hatırlatıyor: Yurdumuzu ve
haklarımızı müdafaa edecek kuvvette olmak.. Barışı koruyacak uluslararası
çalışma birliğine önem vermek.."
9 Ocak 1936 Ankara'da "Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi"nin açılışı.
20 Temmuz 1936 Boğazların Türk Hükûmeti'nin hâkimiyetine geçişini sağlayan "Montreux
Antlaşması"nın imzalanması.
1 Kasım 1936 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: "...
Cumhuriyet, yeni ve sağlam esaslarıyla Türk milletini emin ve metîn bir
gelecek yoluna koyduğu kadar, asıl fikirlerde ve ruhlarda yarattığı güvenlik
itibariyle büsbütün yeni bir hayatın müjdecisi olmuştur."
27 Ocak 1937 Cenevre'de Milletler Cemiyeti toplantısında Hatay'ın bağımsızlığının
kabul edilmesi (Bu durum, 29 Mayıs 1937'de Cenevre'de toplanan Milletler
Cemiyeti Konseyi'nde de Hatay Anayasasıyla beraber onaylanmış, bağımsızlık
rejimi 29 Kasım 1937 günü yürürlüğe girmiştir. 2 Eylül 1938'de Hatay Millet
Meclisi açılarak Devlet Başkanlığı'na Tayfur Sökmen seçilmiştir. Devletin
adı "Hatay devleti" olarak kabul edilmiş, 23 Haziran 1939'da Türkiye ile
Fransa arasında yapılan antlaşma ile de Türkiye'ye bırakılmış, 7 Temmuz 1939
tarih ve 3711 sayılı Kanun'la yeni Hatay ili kurulmuştur. )
11 Haziran 1937 Atatürk'ün bütün çiftliklerini ve mallarını millete bağışlaması.
9 Temmuz 1937 Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Sadabat Paktı'nın imzalanması.
1 Kasım 1937 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: "...
Milletimizin lâyık olduğu yüksek uygarlık ve refah seviyesine varmasını
alıkoyabilecek hiçbir engel düşünmeğe yer bırakılmadığını ve
bırakılmayacağını huzurunuzda söylemekle bahtiyarım."
30 Mart 1938 Fransa'dan davet edilen Prof.Dr. Fissenger'in Atatürk'ü muayenesini
takiben Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin Atatürk'ün hastalığı
hakkında ilk resmî tebliğ yayımlaması (Bu tebliğ'de Fissenger'in muayenesi
sonucu Atatürk'ün sıhhatinde endişe verici bir durum olmadığının tesbit
edildiği ve kendisine 1,5 ay kadar istirahat tavsiyesinin kâfi görüldüğü
belirtilmiştir. )
20 Mayıs 1938 Atatürk'ün Ankara'dan Mersin'e gelişi; askerî birliklerin geçit resmini
izlemesi.
24 Mayıs 1938 Atatürk'ün Mersin'den Adana'ya gelişi,Atatürk Parkı önünde askerî
birliklerin geçit resmini izlemesi.
26 Mayıs 1938 Atatürk'ün son olarak Ankara'dan İstanbul'a gidişi (Ölüm tarihine kadar
İstanbul'da kalmıştır.)
5 Eylül 1938 Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda elyazısıyla vasiyetini yazması
(Vasiyetname 6 Ekim 1938 günü Dolmabahçe Sarayı'na çağırılan İstanbul
Altıncı Noterine Atatürk tarafından teslim edilmiştir. Vasiyetnamenin
açılışı: 28 Kasım 1938)
29 Ekim 1938 Atatürk'ün, Cumhuriyetin 15. Yıldönümü nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti
Ordusuna mesajı: ". . Türk vatanının ve Türklük camiasının şan ve şerefini,
dahilî ve haricî her türlü tehlikelere karşı korumaktan ibaret olan
vazifeni, her an yapmaya hazır ve âmade olduğuna benim ve büyük ulusumuzun
tam bir inan ve itimadımız vardır."
1 Kasım 1938 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşmasının hastalığı
sebebiyle Başbakan Celâl Bayar tarafından okunması: "... Memleketimizi her
gün daha çok kuvvetlendirmek, her alanda her türlü ihtimallere karşı
koruyabilecek bir halde bulundurmak ve dünya olaylarının bütün safhalarını
büyük bir uyanıklılıkla izlemek, barışsever siyasetimizin dayanacağı
esasların başlangıcıdır."
10 Kasım 1938 Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda saat dokuzu beş geçe ölümü (Atatürk'ün
Türk bayrağına sarılı tabutu 16 Kasım 1938 günü Dolmabahçe Sarayı'nın büyük
tören salonunda bir katafalk üzerine konularak milletin ziyaretine
bırakılmış, 19 Kasım 1938 günü Dolmabahçe'den top arabasına konularak
törenle Sarayburnu rıhtımına, buradan Zafer torpidosu aracılığıyla Yavuz
gemisine nakledilmiştir. Bu gemi ile İzmir'e getirilmiş, yine Zafer
torpidosuna nakledilerek karaya çıkarılmıştır. Cenaze, saat 20.30'da özel
trenle Ankara'ya gönderilmiş, 20 Kasım 1938 günü saat 10.00'da başta
Cumhurbaşkanı olmak üzere Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başbakan, Bakanlar,
Genelkurmay Başkanı, milletvekilleri, devlet ve ordu ileri gelenleri
tarafından İstasyonda törenle karşılanmıştır. Atatürk'ün tabutu trenden
alınarak top arabasın konulmuş, büyük törenle Türkiye Büyük Millet
Meclisi'ne getirilerek Meclis önünde hazırlanan katafalk'a
yerleştirilmiştir. 21 Kasım 1938 günü geçici kabir olarak ayrılan Etnografya
Müzesi'ne getirilmiş ve hazırlanan mermer lâhdin üzerine yerleştirilmiştir.
Tabut 10 Kasım 1953'de büyük bir törenle AnıtKabir'e nakledilmiş ve
Atatürk'ün fani vücudu vatan topraklarına verilmiştir.)
ATATÜRK